348همين مسأله را «بستانى» در ذيل واژۀ خيبرم KHAIBAR مورد تصريح قرار داده است كه: «و يهود خيبر موصوفون بالمكر و الخبث.» 1از نظر موقعيّت جغرافيايى، سرزمين خيبر در مجاورت حرّۀ خيبر كه بزرگترين حرّۀ جزيرةالعرب پس از حرّه بنى سُلَيم است، قرار گرفته است؛ ولى در متون جغرافيايى قديم عرب، حرّۀ بزرگ خيبر، به حرّههاى متعدّدى تقسيم شده، هر يك از آن را نامى دادهاند:
جنوب شرقى آن را حرّۀ فدك، شمال شرقى آن را حرّۀ ضرغد ( \ لابة ضرغد) و وسط آن را كه منازل خيبر در آن قرار گرفته، حرّة النّار خواندهاند. سمت غربى آن نيز تا شمال مدينه و نزديكىهاى وادىالقرى، به اسم حرّۀ ليلى مشهور بوده است.
با اين نگرش جغرافيايى است كه مىتوان موقعيّت جغرافيايى زمينهاى سرسبز و مسكونى و آباد را كه ميان ريگزارهاى حرّۀ خيبر قرار دارند، مورد شناسايى قرار داد.
سرزمين فدك در شرقِ آن و سرزمين يديع نزديك فدك قرار گرفته و در سمتِ جنوبى آن نيز، سرزمينِ ضرغد در شمال واقع شده است.
امّا درّههايى كه ميان كوهها واقع است يا تپّههايى كه سيل در آن جارى مىشود و عرب آن را واد مىخواند، در سرزمين خيبر بسيار است:
نخست بايد از وادى طرّف ياد كنيم كه امروز مردم ساكن خيبر به آن صويدره مىگويند. در مجاورت آن وادى الشقره قرار گرفته است و در مشرقش وادالنُّخَيل و در مجاورت شرقى آن وادى نخل قرار دارد كه امروز به آن الحناكيه مىگويند.
در تمام اين وادىها روستاهاى متعدّدى ديدم كه در آن مردم، زندگى مىكنند و با وفور آب جارى، به كار كشاورزى مىپردازند.
امروزه به سادگى، بيشتر مردم از مناطق مهم حرّه نام مىبرند. حرّۀ خيبر را به وسطِ اين منطقه، حرّة الكوره را به جنوب غربى آن و حرّة هُتَيم را به شمالش اطلاق مىكنند.
مساحت اين حرّه در آخرين منابع جغرافيايى سرزمين حجاز كه به دستم رسيده، بدين قرار است: جهت جنوبى آن در خطّ عرض جغرافيايى َ/35ْ24 تقريباً تا خطّ عرض َ26/30 در شمال آن امتداد دارد و از شرق به خطّ طول َ/35ْ40 و در غرب َ/30ْ38 است.