324به نظر مى‌آيد با توجّه دقيق به نقشه‌هاى هوايى شهر مدينه و با شناختى كه از مواضع يادشده در بافت فعلى مناطق شمالى مدينه داريم، قابل قبول‌تر آن است كه در قسمت شمال شرقى تا كوه سلع، مسير خندق را به صورت قوسى در نظر گيريم و از شمال كوه سلع تا بنى‌عبيد را حدوداً در يك خط مستقيم بدانيم؛ زيرا نقطۀ آغاز حفر خندق در راتج در شمال شرقى كوه سلع بوده است و بايد اين مسير به طرف جنوب، تا حدّى حالت قوسى داشته باشد تا از سمت شمالى خيمه‌گاه محمّد صلى الله عليه و آله 1يا شمال كوه سلع عبور كند و در يك خطّ مستقيم به جانب شمال غربى كه كوه بنى‌عبيد در آن جاى دارد، امتداد يابد.
اين‌كه مسير خندق از راتج به طرف جنوب يا در فاصلۀ نه‌چندان دور در شمال مسجد فتح بوده، مستند به اين سند است.
واقدى به تيراندازى قريشيان اشاره مى‌كند و مى‌گويد كه آنها به نزديك خندق آمدند و: «ساعتى تيراندازى كردند. همۀ آنها يك هدف داشتند كه خيمۀ پيامبر بود.» 2بنابر اين، خيمه‌گاه محمّد صلى الله عليه و آله نمى‌توانسته در فاصلۀ زيادى از مسير خندق قرار گرفته باشد.
دو مسير انحرافى خندق:
در سند تاريخى واقدى خوانديم كه «بنوعبدالأشهل» مسير خندق را از راتج تا گرد خانه‌هاى خود امتداد دادند و در سمت غربى، «بنودينار» حفر آن را از خربى به محلّ امروزى خانۀ «ابن ابى‌الجنوب» وصل نمودند. اين دو مسير انحرافى، مى‌تواند مورد توجّه مدينه‌شناسان قرار گيرد؛ خاصه آن‌كه اين سند بجز كتاب «مغازى»، در «الطّبقات الكبرى» 3 هم ثبت شده است.