160
«عسفان»؛ منزلگاه «بنومصطلق» بود كه در بيستوسه ميلى شمال بطن مَرّ جاى داشته است؛ شهركى مملو از چاههاى آب و يكى از توقّفگاههاى مهمّ حاجيان در طول تاريخ مسلمانى.
«أمَج»؛ سرزمين حاصلخيرى است كه تا عسفان دوازده ميل فاصله دارد.
فيروزآبادى آن را از «اعراض المدينه» 1 دانسته؛ ولى به عقيدۀ ديگران از «اعراض مكه» است. 2«قديد»؛ بين خليص و عسفان واقع شده است و حجازشناسان آن را «موضع بينالحرمين» خواندهاند. 3 سرزمينى با آب و زرع بوده 4 و فاصلۀ قديمى آن تا عسفان بيستوسه ميل بوده است.
«لِفت» يا «لَفت»؛ وادى مجاور «هرشى» عقبهاى بين مكّه و مدينه بوده است و طبق آنچه در «المناسك»، ص460 آمده است، قبل از جُحفه بوده است:
«و العقبة قبل خليص بثلاثة أميال و هي ثنية لفت عندها مسجد للنبي».
چنين موقعيّتى نشان مىدهد كه لِفت: «ثنيّة جبل قديد».
«جُحفه»؛ «حربى» از بركهها و چاههاى متعدّد و منازل و بازارِ جُحفه يادها كرده است و اينكه در قرن دوم هجرى در آنجا مسجدى به نام «عزور» و مسجدى ديگر به نام «الأئمه» وجود داشته كه به ياد نمازهاى محمّد صلى الله عليه و آله در آنجا برپا شده بود. فاصلۀ بين جحفه تا بحر احمر، شش ميل و ميقات اهل شام بوده است. ابواسحاق بكرى گويد: