500وى نه تنها از صحابۀ شريف و والامقام پيامبر بود؛ بل در دوران جاهليّت، حكيم و عارف فرزانهاىبهشمار مىآمد. 1 چنينزمينهاى او را پساز مسلمانى وآشنايى با معنويّت اسلامى، از خود بيرون نهاد و ترك همۀ لذائذ دنيوى و انزوا و سجده را پيشه نمود.
پيامبر اين رهبانيّت را رد كرد و «عثمان بن مظعون» را به ازدواج تشويق نمود و به رعايت اعتدال در بهرهمندى از مادّه و معنى هدايت كرد. 2درگذشت وى تأسّف و تأثّر عمومى را برانگيخت. پيامبر بر جنازهاش حاضر گشت و در حالى كه به او خطاب مىكرد: «طوبى لك يا عثمان لم تلبسك الدنيا و لم تلبسها» 3در فقدانش اشكها ريخت و از خود بىتابىها نشان داد. 4مورّخان گفتهاند: عثمان بن مظعون اوّلين فرد از مهاجران بود كه در قبرستان بقيع به خاك سپرده شد و تا آن هنگام حدّ مسلمانيش معلوم نبود. پيامبر بر گور او سنگى به نشانه گذارد و فرمود:
«هذا قبر فرطنا». 5 و «ليعلم(أتعلم) بها(به) قبرأخيوادفن إليه من مات من اهلى». 6