387
ب: موقعيّت جغرافيايى چاه بضاعه
ابننجّار در نيمۀ سدۀ هفتم هجرى، چاه بضاعه را از نزديك مشاهده كرده، مىنويسد كه ميان باغچهاى بزرگ قرار داشت. آبش گوارا، بىبو و پاك و رنگ آن سفيد و صاف بود. عمق چاه را 11 ذراع و يك وجب اندازه گرفته و عرض آن را 6 ذراع دانسته است. 1 اين توصيفات با گفتههاى فيروزآبادى (817/729ه .ق.) چندان تفاوتى ندارد.
وى بضاعه را در ميان بافت قديمى خانههاى بنوساعده، در شمال حصار مدينه و شمال غربى چاه حاء دانسته است و تصريح مىكند:
«و هى بئر مليحة طيبة الماء» و چون آبش جارى بود، رنگشش نيز ثابت بود. 2البكرى در در نيمۀ سدۀ پنجم هجرى صريحاً از موقعيّت اين چاه در «دار لبنىساعدة معروفه» ياد كرده كه آن در ميان «اطم بنىساعده» جاى داشته است. 3فيروزآبادى ضمن ديدارش از مدينه، شخصاً چاه را اندازهگيرى كرده، آن را با ذرع دست، 11 ذراع دانسته و موقعيّت آن را در ميان اهل مدينه مشهور خوانده است.
سيّاحانى كه در سدههاى گذشته از مدينه بازديد كردهاند، چاه بضاعه را از اهمّ آثار بجامانده از حضور پيامبر دانستهاند:
ابنجبير در ميانۀ سالهاى 581/578ه .ق. بناى چاه بضاعه را ديده است و آن را در نزديكىهاى قبّۀ حجرالزّيت دانسته كه:
«و لجهة الجوف منه بئر بضاعة.» 4ابنبطوطه در سفرنامهاش بسان ابنجبير تنها به بيان اينكه چاه بضاعه در شمال گنبد حجرالزّيت قرار دارد، بسنده كرده است. 5