228ثبت انس بن مالك، كه ابنشبه در اخبارالمدينه به آن استناد كرده، آمده است:
«هذٰا مجمعنا و مستمطرنا و مدعانا لعيدنا و لفطرنا و أضحانا. فلا يبنى فيه لبنة و لا خيمة». 1مورّخان از اوّلين مراسم برگزارى فريضۀ جماعت، توصيفات مختلفى به رشتۀ تحرير درآوردهاند و از آن جمله است آنچه كه مشترك گفتارشان است:
«محمّد صلى الله عليه و آله هنگام رفتن به مصلّى، عصاى عَنْزَه - هديۀ نجاشى - را در دست داشت؛ يا پيشاپيش پيامبر حمل مىكردند.»
پس از انجام فريضه، ايستاده، نه بر فراز منبر، طبق روايات «انس بن مالك» و «ابوسعيد خدورى»، خطبه مىخواند 2 و گوسفندى را قربانى مىكرد. 3
ب: نخستين مكان نماز عيد
امام شافعى در الأم و امام بخارى در صحيح، 4 به مستنداتى اشاره مىكنند كه در شناخت محل المصلّى كمك شايانى است:
دو راه از مسجد نبى تا مكان برگزارى نماز عيد وجود داشته است؛ راه باريك كه به «بنىزريق» شهرت داشت و طريق فراختر كه آن را «دربالسويق» مىخواندند.
اين دو مسير در غربى مسجد و بين مناخه و مسجد پيامبر بوده است.
حافظ شيخالإسلام مىگويد: