47تا افقهاى وسيع فعاليتهاى رزمى گسترش مى‌دهد.

به ويژۀ پاسخ امام زين‌العابدين - ع - به معترضى كه به حج رفتن امام را به معناى ترك مشقتها و سختيهاى جهاد و تمايل به راحت طلبى در حج توجيه كرده و به تصور خود، امام را به خاطر اين انحراف! مورد انتقاد قرار داده بود بسيار قابل تعمق است:

فَقَٰالَ عَلِىُ بن الْحُسَينِ عَلَيهمَا السَّلاٰم اتمّ الآيَةِ فَقٰالَ: «التّائِبُونَ العٰابدُونَ الحٰامِدُونَ السّائِحُونَ الراكِعُونَ السّاجِدُونَ» ¹ اذٰا رَأينٰا هٰؤلاٰءِ الَّذينَ هٰذِهِ صِفَتُهمْ فَالجِهٰاد مَعَهُمْ افْضَلُ مِنَ الحَجِّ. ²امام سجاد فرمود: آيه را تمام كن. آن شخص ادامه داد: «توبه كنندگان، حمد كنندگان، سياحت كنندگان، و ركوع و سجود كنندگان...» پس حضرت فرمود: هر گاه ما اين چنين انسانهايى را يافتيم، در آن هنگام، جهاد به همراه آنان افضل از حج خواهد بود.

حج، سازندۀ چنين مردانِ شايستۀ جهاد است.

تناسب ماهوى بين «شركت در غزوه‌اى در كنار رسول خدا - ص - » و «حج بيت خدا» كه در حديث: «اَلْغٰازي في سَبيلِ اللّٰهِ وَ الحٰاجّ و المعتمِر وَفْدُ اللّٰهُ دَعٰاهُمْ» ³ آمده، چه چيزى را در رابطه با بعد سياسى - نظامى حج به ما مى‌فهماند و آن اين كه: مجاهدان در راه خدا و حجاج بيت‌اللّٰه، گروههاى