209306، 629 و سرانجام در دوران خلافت عثمانى و آل سعود هر كدام از ويژگيهايى برخوردار بوده كه نياز به حفظ آثار آن داشته است.
امروز جز اندكى از آثار در تغيير محدوده و توسعۀ مسجدالحرام بجاى نمانده و شواهد عينى تحولات تاريخىِ گذشته، از ميان رفته است.
8 - درهاى مسجدالحرام؛ در طول تحولات توسعه مسجدالحرام درهاى ورودى و خروجى اين بقعه مباركه و سجدهگاه حرم جابجا وتعداد آنها كاسته و يا افزوده شده است و حكومت عربستان با باز كردن 62 در كوچك و بزرگ و نامگذاريهاى فاقد هويت تاريخى عملاً آثار تاريخى و فرهنگى و هنرى دربهاى گذشته را نابود كردهاند در حالى كه تا چند دهه پيشتر، آثار برخى از اين دربها همچنان در مسجدالحرام حفظ مىشده است.
9 - حفاظت از كوههاى تاريخى مكه؛ گرچه كوه از ميان بردنى نيست ولى با بىنام و نشان كردن و تغيير نامها و عدم نصب و بناى يادبودها مىتوان آنها را بىهويت كرد و به فراموشى سپرد. اين كارى است كه در مورد بسيارى از كوههاى مكه كه يادآور خاطرههاى بسيار مهم تاريخ اسلام است از قبيل، غار حرا، ابو قبيس، ثور، حجون، خندمه و ثبير انجام گرفته است و زائران اين ديار مقدس اگر هم بتوانند از ممنوعيتها و محدوديتها بگذرند، با اجسام طبيعىِ فاقد هويت تاريخى روبرو مىشوند. براى پى بردن به خسارتهاى تاريخى و فرهنگى ناشى از اين عمل غير اصولى كافى است اين اماكن، كه برخى از آنها صرفنظر از جنبههاى تاريخى، مقدس نيز مىباشند، با اماكن مشابه در سراسر جهان مقايسه شود تا معلوم گردد كه ديگران با هويت دادن به برخى از كوههاى