137در مقابل اهل كتاب منع كرده است.

ب: جدال به شيوۀ نيكو، كه به مفهوم مخالف، جواز آن از آيه استفاده مى‌شود.

11 - «اُدْعُ إِلىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جٰادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ .» ¹در اين آيه ضمن بيان مفادِ آيۀ قبل؛ يعنى تقسيم‌بندى جدال به دو نوع حسن و غير حسن اصولاً جدال حسن به عنوان شيوه مطلوب و در كنار برهان و موعظه وسيله‌اى براى دعوت پيام وحى و رسالت الهى تلقى شده است و پيامبر - ص - و در نهايت همۀ مسلمانان متعهد، موظف شده‌اند در راه دعوت به سوى راه خدا از مجادله به عنوان يك شيوۀ مطلوب استفاده كنند.

مفاد آيه چنين است كه اگر حكمت و موعظه امكان‌پذير نبود، جدال به عنوان تنها وسيله دعوت، واجب خواهد بود. با توجه به اين اصل، مى‌توان گفت كه مجوز واقعى جدال در دعوت به سوى خدا و راه خدا در حقيقت همان اصالت و حقانيت محتواى جدال و هدف آن مى‌باشد كه چيزى جز دعوت به خدا و راه خدا نيست.

12 - «فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ.» ²«پس در حج، رفث و فسوق و جدالى نيست (و زائر بيت‌اللّٰه الحرام نبايد خود را به اين سه عمل آلوده كند).»

جدال در اين آيه، كه مورد بحث ما در اين بررسى است، به قرينۀ دو كلمۀ «رفث» و «فسوق» كه در رديف همديگر آمده و نيز با توجه به