30در روايت آمده كه فقراى مدينه به رسول خدا عرضه داشتند، ما هم علاقه داشتيم مانند ديگران از ثروت بهرهمند بوديم و آن را در راه خداوند انفاق مىكرديم، و به حلّ مشكلات مردم كمك مىنموديم اما دست ما از مال دنيا كوتاه است و ما در اين مورد از رحمت و لطف حق محروميم. حضرت به آنان فرمودند: ناراحت نباشيد، بجاى انفاق و صدقه و كمك به دردمندان كه مورد علاقۀ شماست ولى قدرت آن را نداريد، از خداوند ياد كنيد و به ذكر حضرت محبوب دل مشغول داريد كه همان ثواب انفاق ثروتمندان، نصيب شما مىشود و ياد خدا در پروندۀ شما جايگزين مالى خواهد شد كه در راه خدا خرج شود.
ولى بعضى از فرائض و واجبات الهى، در صورتى كه مكلّف قدرت انجام آن را داشته باشد، اگر بخواهد آن را ترك نمايد و بجاى آن برنامۀ ديگر را جايگزين كند عملى در اسلام وجود ندارد كه جاى آنچه را تكليف انسان است بگيرد و حج از آن نمونه برنامههاست كه اگر مكلّف بخواهد آن را ترك كند و پول و خرج و مخارجش را در راه خدا بگذارد، يا عمل ديگرى را بجاى حج انجام دهد، خلأ حج را در پرونده پُر نمىكند و گناه ترك آن در پروندۀ انسان ثبت است و هيچ ثوابى جاى آن را نخواهد گرفت، در اين زمينه به روايت زير توجه نماييد:
عن ابى عبد اللّٰه عليه السلام قال: «لما افاض رسول اللّٰه - صلّى اللّٰه عليه و آله - تلقّاه أعرابى فى الأبطح فقال: يا رسول اللّٰه إنى خرجت أريد الحجّ فعاقنى عائق و أنا رجل ملئ كثير المال فمُرنى أن أصنع فى مالى ما أبلغ ما بلغ الحاج قال: فالتفت رسول اللّٰه - صلى اللّٰه عليه و آله - إلى أبى قبيس