293
اين كدام نافع است؟!
از آنجا كه عثمان بن عفان نيازى به معرفى ندارد، معرفى اجمالى داريم از انس بن مالك و نافع و در اين معرفى نافع را مقدم مىداريم و به بيان خطا واشتباهى كه در اثر تشابه اسمى در شخصيت وى به وجود آمده است مىپردازيم:
همانگونه كه ملاحظه كرديد، در معرفى نافع و قبرش، كه در بقيع است و اين كه پيشتر داراى بقعه بوده، تعبيرهاى مختلفى به كار رفته است؛ زيرا گاهى مىگويند:«نافع مولا ابن عمر»و گاهى مىگويند:«نافع شيخ القراء»و گاهى نيز با تعبير«نافع مولا عبداللّٰه ابن عمر شيخ القراء»نام مىبرند. و در كتابهاى ديگر نيز همين وضع مشاهده مىشود، به خصوص كتابهاى جديد التأليف.
اين تعبيرهاى گوناگون، ناشى از عدم تشخيص درست و عدم شناخت صحيح از شخصيت نافع مىباشد؛ زيرا نافع مولا ابن عمر و نافع شيخ القراء دو شخصيت جداگانه و مستقل هستند و تاريخ مرگشان به فاصلۀ پنجاه سال واقع شده است. نافع اوّل، محدث و فقيه، ونافع دوّم اشتهار در قرائت داشته است.
* نافع مولا ابن عمر ملقب به فقيه، مكنّى به ابوعبداللّٰه است او از اسراى جنگى بوده كه در اختيار عبداللّٰه فرزند عمر بن خطاب قرار گرفته و لذا معروف به مولا ابن عمر گرديده است و در اثر استعدادى كه از آن برخوردار بوده، در مدينه فقه و حديث ياد گرفته است. او را جزو محدثين در طبقه تابعين مىشمارند.
او در زمان عمر بن عبد العزيز(99-101)به عنوان تعليم احكام براى مردم مصر به آن ديار اعزام گرديد و در سال يكصد و هفده يا نوزده و يا يكصد و بيست از دنيا رفت و در بقيع به خاك سپرده شد. 1
** نافع مدنى فرزند عبدالرحمان، كنيهاش ابن نعيم و نياكانش از اصفهان مىباشند.
ابن جزرى دربارۀ او مىنويسد:«نافع يكى از قاريان و دانشمندان هفتگانۀ علم قرائت