313خطيب است.او همچنان مىرود تا نزديك منبر مىرسد؛حجر الاسود را مىبوسد، نزديك آن دعا مىكند،سپس به سوى منبر مىرود،در حالى كه رئيس مؤذنان كه جامۀ سياه پوشيده و شمشيرى آخته در دست دارد و آن را بر شانه نهاده،پيشاپيش او قرار دارد.
دو پرچم هم در دو گوشۀ منبر هست.وقتى خطيب بر نخستين پله بالا مىرود،مؤذّن شمشير را غلاف مىكند و با دستۀ شمشير ضربهاى به پايۀ منبر مىزند كه صداى آن را حاضران مىشنوند.همين طور وقتى خطيب به پلههاى بعدى مىرسد.زمانى كه روى آن قرار گرفت،رويش را به مردم كرده،بر آنان سلام مىدهد و آنگاه مىنشيند.در اين وقت مؤذّن روى قبۀ زمزم اذان مىگويد.وقتى از خطبه فارغ مىشود،براى خليفۀ عباسى دعا مىكند.پس از آن براى امير مكه و بعد براى سلطان ايوبى،تا آن كه خطبه تمام شده و نماز را آغاز مىكند.آنگاه به همان كيفيتى كه آمده بود باز مىگردد و منبر را هم دوباره به مكان اصلى آن،برابر مقام منتقل مىكنند. 1
مقام ابراهيم
مقام ابراهيم چنان كه امروز ثابت است،در گذشته ثابت نبوده است.بلكه در موسم حج آن را براى محفوظ ماندن به درون كعبه منتقل مىكردند.روى آن قبّهاى چوبين بوده كه آن را هم در برخى از موسمهاى حج بر مىداشتند و به جاى آن قبّهاى از آهن مىگذاشتند.فاسى مىگويد: 2روشن نيست كه از كى مقام در جايش ثابت مانده.سپس مىافزايد:به نظرم قبّهاى كه بالاى قبّۀ آهنين ساختند در روزگار ملك مسعود امير يمن ساخته شده و او نخستين كسى است كه آن را بنا كرد.ما اين مطلب را در دورۀ حسن بن قتاده گفتيم. 3
ابن جبير مسجد را چنان وصف مىكند كه اگر بنويسم به درازا مىكشد و البته در سفرنامهاش آمده است.سپس از قبّۀ زمزم و قبّههايى كه در نزديكى آن بوده سخن