276
راه حج
بيشتر حجاجى كه اين زمان به حج مىآمدند،از راه مصر مىآمدند،جايى كه حجاج اندلس و مغرب و افريقيه هم دريايى و خشكى به آنجا مىرسيدند.سپس حجاج ترك و قفقاز و بخارا و قرم و شمال روسيه و سيبرى و جزاير درياى مديترانه بودند كه از راه شام مىآمدند.در اين وقت به مصر مىرفتند تا با ديگر حجاج در قاهره اجتماع كنند.
شمارى از آنان،بعد از رمضان،به سوئز مىرفتند تا با كشتى به جده بيايند.شمار زيادى هم به صعيد و از آن جا از راه خشكى يا از طريق نيل به قوص مىرفتند.بيست روز طول مىكشيد تا به عيذاب 1يا قصير 2در قسمت بالاى صعيد در ساحل درياى احمر برسند.در آنجا منتظر كشتى مىشدند تا آنان را به جدّه منتقل كند.اقامت آنان در ساحل آنجا يك ماه بود،چنان كه ده روز طول مىكشيد تا به جدّه برسند.
حجاج از كشتىهاى نااستوار استفاده مىكردند،قايقهايى كه از حصير بودند و صاحبان آنها به حجاج،زور مىگفتند و بيشتر از اندازه بر آنها سوار مىكردند و به همين دليل مواجه با خطرات دريايى بودند،به طورى كه برخى از كشتىها غرق مىشد.
منطقۀ عيذاب و قصير در اختيار يك بدوى از اعراب بجاه و مندوب بود كه از سوى حكومت مصر گماشته شده بود.اين حاكمان وظيفۀ گرفتن پول از حجاج را به نيابت از حاكمان مصر داشتند و درآمد حاصله را با آنان تقسيم مىكردند.
عرب بجاه كار انتقال حجاج را از صحراى صعيد بر روى شترانشان و در دريا تا