162آمده بودند، به خصوص چند نفر از اهل شام كه سرباز بودند و چهار سال بود، به سجن اينها را فرستاده بودند، و حالا گريخته در كمال مفلوكى آمده بودند، و همراه حاج به تكدى مى‌آمدند و از«عبدالرحمان پاشا»هم پنهان مى‌شدند، خيلى مفلوك بودند، روز ديگر قبل از ظهر، در ميان درّه‌اى قافله پايين آمده، در روز سه شنبه سيزدهم شهر محرم الحرام 1323 ، نيم ساعت به ظهر مانده، تحويل شمس به برج حمل شد.

مدينه منوره

«مدينه منوره»شهرى است كوچك، كه حصارى محكم بر او ساخته‌اند، محله «نخاوله»، در پشت حصار متصل به خندق است، ميدانى در دم دروازه دارد كه حوائج مردم در آنجا به فروش مى‌رسد، از دم دروازه تا دم دربِ حرم محترم بازارى دارد كم عرض ولى آباد، امتعه فراوان، اقمشه بسيار، امسال در«مدينه»گرانى است، به جهت اينكه سرباز فراوانى از«اسلامبول»آمده، به كمك«ابن‌الرشيد»«امير جبلى»مى‌روند، و آدم «ابن‌الرشيد»هم اينجا است، و متصلاً آذوقه خريده حمل مى‌كنند، مثلاً قند هميشه حقۀ دو قروش و نيم بوده است، امسال حقه چهارده قروش، و روز آخر حقه‌اى يك مجيدى شد، نان حقه چهار قروش، برنج سه قروش و نيم، اما برنج آن خيلى ممتاز و خوب بود، چنين برنج در«خراسان»نيست،«تنباكوى شيرازى»خيلى اعلا، حقه‌اى هيجده قروش، سبزى‌آلات و خرماى«مدينه»خيلى ممتاز است، اطراف شهر نخلستان زيادى دارد، تقريباً دو سه فرسخ نخلستان است، كه به آب جارى و بعضى‌ها با چاه مشروب مى‌شود، زراعت جو و گندم هم دارد، جو در اين اوقات كه اول حمل است، شيره محكم كرده بود ولى هنوز وقت درو و حصاد آن ده روز ديگر كار دارد، باقلاى تازه هم كمى در بازار پيدا شده بود، مركبات و نارنج خيلى كم بود، انارهاى بزرگ بود، ولى كم، و هر يك دانه سه قروش مى‌دادند.

تفصيل وضع حرم

اما تفصيل وضع حرم محترم و مسجد«حضرت رسالت»:

از در«باب السلام»درگاهى دارد كه به منزله كفش كن است، و جلو خان پنج ذرع