124

ويرانى ابن زبير

آنگاه پس از تدمير ¹«ابن زبير»، و قتل او به اجازه عبدالملك، طرف ركن شامى را خراب كرده و«حجر»را از خانه موضوع نموده، و ديوار آن يك طرف را از نو برآورد، و طرف غربى را مسدود نموده و تاكنون همان بنا كه«حجاج»بر طرف از«ابن زبير»و يك طرف بناى«حجاج»است برپاست، ² حجاج در اين خرابى شش ذرع و يك وجب از طول خانه به كاست، ولى سقف خانه را در زمان سلطنت«شاه سليمان آل عثمان»به جهت خللى كه در او گمان كردند، چوب‌هاى او را برچيده و از نو سقف پوشانيده، و اين فقره در سنه نهصد و پنجاه و نه، و نيز در سنه 1039، خانه از سيل خراب شده،«سلطان عثمانى»او را ساخته كه اين دفعه يازدهم بود كه خانه ساخته شده است.

وضع مسجد الحرام

مدفن«حضرت هاجر»و«حضرت اسماعيل»در صحن، تحت«الميزاب» ³ واقع است.

اما وضع«مسجد الحرام»، زمانى كه«حضرت خليل»آن خانه را بنيان فرمودند تا مدتها ابدا در اطراف آن خانه ديگرى نبود، و«قبيله جرهم»، [ و] بعد از آنها قبايل عرب كه ساكن«مكه»بودند، در خارج حرم زيست مى‌كردند و تعظيماً در اطراف خانه بنيانى نمى‌كردند، و جنب و حايض داخل حرم نمى‌شد، تا زمانى كه رياست«مكه»«قصى ابن كلاب»ابن مره را مسلم شد، قوم خود را كه«قريش»باشند تكليف كرد كه در حول«كعبه شريفه»بيوتات كرده، و در آنجا به سر ببرند و خود خانه‌اى اول بنيان نمود كه بعدها «دارالندوه»همان خانه است، و بنا به روايتى آن خانه در مقامى است كه اكنون«مصلاى حنفى»در آنجا است و ساير«قريش»هم براى خود بناى خانه‌ها در چهار طرف نمودند، و فاصله خيلى كمى بين ديوار خانه خود و«كعبه مشرفه»قرار دادند، و اين به بود تا زمان