71چهار ستون اصلى و بزرگ به ابعاد 3*2 متر در وسط آن قرار يافته كه پايههاى گنبد بزرگ مسجد؛يعنى«قبّة النسر»را تشكيل مىدهد.ارتفاع داخلى اين گنبد بيش از سى متر است و همه از سنگ و با گچ سفيد تزيين و بازسازى شده است.بر روى چهل ستون مذكور، چهل ستون كوچك ديگر قرار دارد.اين ستونها بهصورت هلالى شكل هستند كه سقف مسجد را-كه شايد بتوان گفت بلندترين سقف موجود در ميان مساجد جهان است- نگه داشتهاند.
شبستان جامع،همانند صحن و ساير قسمتهاى ديگر،از معمارى بسيار عالى برخوردار است.شبستان سه در دارد.در جنوبى آن يكى از ابواب اصلى مسجد است به خارج از مسجد؛يعنى سوق الصاغه و بازار طلافروشان كنونى باز مىشود.
تصوير شمارۀ 13
5/1. محرابهاى چهار گانه
شبستان مسجد اموى،چهار محراب دارد كه مخصوص گروههاى چهارگانۀ اهل سنت است.يكى از آنها در وسط و دو محراب ديگر در سمت راست آن و محرابى نيز در سمت چپ آن قرار دارد.محراب وسط،كه اصلى و بزرگتر از بقيه است،مخصوص مالكىها است.محرابهاى سمت راست از حنفىها و حنبلىها و محراب سمت چپ نيز از آنِ شافعىها است.در عصر مماليك،در هر چهار محراب نماز مىگزاردند. 1
محراب مالكىها كنار منبر واقع شده و به محراب الصحابه نيز معروف است.اين نخستين محراب مسلمانان در صدر اسلام بوده كه در بناى آغازين مسجد ساخته شده و مالكىها تا قرن هشتم در آن نماز مىگزاردند.گفتنى است هريك از اين محرابها مؤذن،مدرس،امام و جماعتى از فقها داشتهاند كه در كنار آن به تدريس و خطابه مىنشستهاند. 2
تصوير شمارۀ 14