104

د) مقابر زنان بنى‌هاشم و منسوبان به خاندان رسالت

1. قبر فضه،خادمۀ بزرگوار فاطمه عليها السلام

«فضۀ نوبيه»را دختر يكى از پادشاهان حبشه و يا هند دانسته‌اند. ¹اين بانوى بزرگوار سال‌ها در خدمت حضرت فاطمه عليها السلام بود و گفته‌اند كه بيست سال سخنى جز كلمات قرآن از وى شنيده نشده است.طبق نقل مفسّران در تفسير آيۀ «هَلْ أَتىٰ» ،فضه،به‌خاطر شركت در ايثار اهل‌بيت در دادن غذاى خود به مسكين و يتيم،مشمول اين آيه قرار گرفته است.

على عليه السلام در باره‌اش دعا كرد:«اَلّلٰهمّ بٰارِكْ لَنٰا فِي فِضَّتِنٰا».

اين بانو همواره اهل عبادت،زهد و علم بود و محرم اسرار خاندان رسالت به شمار مى‌رفت؛چنانكه على عليه السلام در بارۀ او مى‌فرمود:«فاطمه از من پيمان گرفت آنگاه كه از دنيا رفت،هيچ‌كس را بر مرگ او آگاه نكنم،جز امّ سلمه،امّ ايمن و فضّه را و از مردان...». ²

بدين‌گونه فضّه تا پايان عمر فاطمه عليها السلام خدمتگزار آن حضرت و پس از ايشان در خدمت حسن،حسين و زينب عليهم السلام بود.او خاندان نبوت را در كربلا همراهى مى‌كرد و پس از بازگشت به مدينه،به احتمال زياد همراه حضرت زينب عليها السلام به شام بازگشت و پس از وفات،در باب‌الصغير به خاك سپرده شد. ³قبر وى كمى بالاتر از مرقد عبداللّٰه بن جعفر صادق عليه السلام و حدود يكصد مترى سمت چپ آن؛يعنى در انتهاى ديوار غرب قبرستان واقع است.حجره و مرقد او گنبدى كوچك به رنگ سبز دارد و ديواره‌هاى آن از سنگ سياه است.

2. اسماء بنت عُميس ⁴