85اين اخبار را مىتوان در چند دسته مورد بررسى قرار داد:
دستهى اول:اخبارى كه با صراحت نشان مىدهند كه عبارت حذف شده،شرح و تفسير آيه است؛مانند اين حديث از ثقة الاسلام كلينى(ره)كه قرائت امام على عليه السّلام از اين آيه را چنين گزارش مىدهد:
وَ إِذٰا تَوَلّٰى سَعىٰ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهٰا وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ
1
بظلمه و سوء سريرته. 2
امام در مقام تفسير آيه،ستمگرى و نهاد زشت مفسدان را علت پايمال كردن كشت و نسل مىشناسند.
حديث ديگرى نيز از ثقة الاسلام كلينى از امام صادق عليه السّلام دربارهى آيهى وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا نقل شده است كه مىفرمايد:
قال:و ان تلووا-الأمر-و تعرضوا-عمّا أمرتم به- فَإِنَّ اللّٰهَ كٰانَ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيراً 3
ظاهر حديث از تفسير و شرح آيه خبر مىدهد.
دستهى دوم:احاديثى كه در پى آنها سخن از«تنزيل»و«تأويل»آيه است؛مانند اين حديث از امام صادق عليه السّلام كه مىفرمايد:
وَ كُنْتُمْ عَلىٰ شَفٰا حُفْرَةٍ مِنَ النّٰارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهٰا -بمحمد- 4قال:هكذا و اللّه نزل بها جبرائيل على محمد عليهما السّلام 5.
و باز حديثى ديگر از امام باقر عليه السّلام است كه مىفرمايد: