46فوتش بجاى نياورده باشد و يا اينكه پس از استطاعت در اثر مسامحه و كوتاهى حج ننموده تا اينكه امكان حج برايش منتفى شود و اميدى به انجام آن شخصا نداشته باشد؛ ولى اگر چنانچه پيش از آنكه حجّة الاسلام بر ذمّهاش مستقر شود فوت نمايدمانند شخصى كه در سال استطاعتش فوت كندحجّى بر گردنش مستقر نمىشود تا اينكه نيابت از طرف وى مشروع باشد.
مسأله 137- در حج مستحبى نيابت از اشخاص زنده و مرده جايز است و غير از مسلمان بودن منوب عنه، شرط ديگرى ندارد و در اين جهت بين اينكه «منوب عنه» مرد باشد يا زن، بالغ و عاقل باشد يا ديوانه و يا كودك مميّز، فرقى نيست.
شرايط و مسائل نايب
1-بلوغ، بنابر اين حج كودك حتى اگر مميّز باشد به نيابت از ديگرى در حجة الاسلام و يا حجهاى واجب ديگر، مجزى نيست.
البته نيابت كودك مميّز در حج مستحبى اگر با اجازۀ ولى باشد صحيح است.
2-عقل، بنابر اين نايب گرفتن ديوانه مجزى نيست و فرقى نمىكند كه جنون وى دايم و يا ادوارى باشد به شرط آنكه در مدّت ديوانگىاش انجام گيرد. البته نايب گرفتن سفيه صحيح است.
3-ايمان، بنابر احتياط.
4-قدرت، يعنى نايب بتواند شخصا مناسك حج را بجاى آورد، ولى اگر در بعضى از واجبات ناتوان باشد، نيابت چنين شخصى جايز