483تا در شبهاى حج اطراف را روشن نگاه دارد خالد بن عبد الله قسرى بود،در زمانى كه حكومت مكه را داشت.
صفا مرز معلاة است از مكه و نزد او اولين ميل است بين مسجد و عرفات.
از مشهورترين اماكن صفا سراى ارقم بن ابى ارقم است.كه در آغاز دعوت،اسلام در آنجا پا گرفت و در آن ايام دعوت سرّى بود.اين سراى بعدها به ابو جعفر المنصور رسيد و سپس مهدى آن را به خيزران واگذاشت.خيزران مادر موسى الهادى بود.سپس به جعفر پسر موسى الهادى رسيد.آنگاه همه آن را يا بخش بزرگى از آن را غشان بن عبدا خريد.بر درگاه آن آبشخورى بود كه خيزران ساخته بود و مسجدى.
سراى ارقم مرز معلاة است و در نزديكى آن كوچه‌اى است كه به صفا مى‌رود و از آنجا به كوه ابو قبيس بالا رود.
نزديك سراى ارقم خانه‌هاى سفيانيان است،پيوسته به كوه ابو قبيس.از اين‌رو هنگامى كه خانه‌هاى اطراف مسجد را به مسجد داخل مى‌كردند،سراى ارقم بر جاى ماند.در نزديكى صفا سراى سائب بن ابى السّائب عائذى جاى دارد.در اين خانه اتاقى است كه بمنزلۀ تجارتخانۀ پيامبر بود. 1بعضى از سراى سائب جزء وادى شد و قسمتى از آن باقى ماند كه آن را دار سقيفه مى‌خواندند.بزّازان و صرّافان در آنجا بودند.اين خانه به عبد العزيز بن مغيرة بن عطاء بن ابى سائب رسيد و بخش رو به روى آن،از آن محمد بن يحيى بن خالد شد.
در نزد صفا است صيدليان(داروفروشان)كه در نزد دار الخلد هستند.اين خانه از آن نافع بن ازرق قارظى بود كه هارون الرشيد آن را خريد و بناى آن را حمّاد بربرى تجديد كرد و دار الخلدش ناميد.دار الخلد ميان سراى ازهر و سراى فضل است.شايد اين خانه همان باشد كه ازرقى گويد فضل آن را از خاندان نافع بن جبير خريد.در كنار خانۀ نافع،خانۀ ابن علقمه است. 2
نزديك صفا چاه سجله است كه از آن جبير بن مطعم بن عدى بن نوفل بود.شايد اين چاه كه نزد خانۀ آل جبير بن مطعم بوده،همان است كه به هنگام توسعۀ مسجد،به وسيله مهدى داخل در مسجد شده است.آنچه از خانه باقى مانده بود به جعفر بن يحيى داده شد و