276مروان بن حكم در شمار عاملين زكات آمده است و به قبيلهاى اشارت نرفته است. 1
در زمان امام على-ع-چنانكه از منابع برمىآيد،قبيلۀ عبد القيس از پرداخت زكات در سال صفّين و سال بعد از آن سرباز زد. 2و نيز از صدقات بكر و خثعم سخن رفته است.عمر بن عبد العزيز،ابن زراره را براى گردآورى صدقات يمامه فرستاد.و صدقات اسد و طى را در زمان مروان بن حكم،اميّة بن مطّرف گرد مىآورد. 3
اما در باب منازلى كه اينان طى مىكردهاند در منابع چيزى نيامده است.در نصوص فراوانى آمده است كه رسول الله-ص-مقرر داشت كه صدقه را از توانگرانشان بستانند و به بينوايانشان دهند. 4
مصرف كردن صدقات در محل
واقدى گويد كه يزيد بن شريك الفزارى مىگفت:عمر بن خطّاب،مسلمة بن مخلّد را براى گرفتن صدقات به ميان ما مىفرستاد و او صدقات را از توانگرانمان مىگرفت و به مستمندانمان مىداد. 5
از وصاياى عمر به هنگام مرگش آن بود كه اعراب باديه نشين اصل عرب و ماده اسلامند.بايد صدقه را به نيكوترين وجه از آنان گرفت و درهم و دينار نگرفت و آنچه از توانگرانشان مىگيرند به بينوايانشان بدهند. 6
و نيز گويند كه معاذ بن جبل در زمان پيامبر و ابو بكر عامل جند بود.چون عمر آمد او را به همان مقام باقى گذاشت.معاذ يك ثلث صدقات مردم را نزد عمر فرستاد.عمر را ناخوش آمد و پيام داد كه من تو را به عنوان گردآورنده ماليات و گيرنده جزيه نفرستادهام.بلكه فرستادهام تا از توانگران مردم بستانى و به فقرايشان دهى.معاذ گفت:اگر كسى را مىيافتم كه