223پرنعمتى است با نخلستانهاى بسيار و چشمۀ فوران كننده و آب جارى كه زمينهاى آن ناحيه را سيراب مىكند.ميوههاى آن به مكه حمل مىشود.يعقوبى گويد:مرّ الظهران از منازل مكه است.
اسدى گويد:ميان مكه و بطن مرّ هفده ميل است.در بطن مرّ مسجدى است از آن رسول خدا.و بركهاى است كه سيلابها در آن گرد مىآيد.طول آن سى ذراع است و چه بسا كه اين بركه از چشمهاى كه عقيق ناميده مىشود پرمىگردد.در نزد اين بركه دو چاه است. 1آن را به سبب تلخى آبش بدين نام خواندهاند.
ابو غسّان گويد:آن را از اين روى به اين نام خواندهاند كه در بطن وادى،ميان مرّ و نخله به خطى سفيد از نمك،گويى اين واژه نوشته شده است.در بطن مر قبيلۀ خزاعه تقسيم شد.پيامبر-ص-در آنجا به هنگام صلح با قريش فرود آمد.
رسول اللّه درون سيلگاهى در نزديكى مرّ الظّهران فرود آمد تا از صفراوات سرازير شد و در درون اين مسيل كه در جانب چپ راه كسى بود كه به مكه مىرود فرود آمد.زين المراغى گويد:گويند مسجد معروف به فتح همان است.
فاسى گويد:مسجدى كه آن را مسجد فتح گويند نزديك به جموم است از وادى مرّ الظّهران.گويند از مساجدى است كه پيامبر در آن نماز گزارد.ابو على صاحب مكه بناى آن تجديد كرد.و كسى كه بعد از آن به تعمير آن پرداخت شريف حياش بود.در زمان ما شريف حسن بن عجلان براى آن درهاى محكم ساخت تا بيشتر از آن حفاظت كرده باشد و آن را سفيد كرد.كسى كه از جموم به مكه رود،در طرف چپ خود در كنار سيلگاه آن را مىبيند.
دو وادى ضاج و نبط پيش از مرّ واقع شدهاند.بكرى گويد:مخبر قريهاى است ميان علاف و مرّ. 2