217

عسفان

از منازل مهم در راه مدينه به مكه است.در دو مرحله‌اى مكه؛يعنى در فاصلۀ سى و شش ميلى آن.قريه‌اى است جامع و داراى منبر و نخلستانها و مزارع.عسفان قريه‌اى است بزرگ و نيكو با مردم بسيار و نخلستانها و مزارع.در آنجا بركه‌اى است كه از كوه آب به آن مى‌ريزد.عسفان در زمين مسطحى ميان چند كوه واقع شده است.در آنجا چشمه‌هايى است منسوب به عثمان و درخت مقل در آنجا بسيار است و نيز دژى است كهن با برجهاى رفيع ولى نيمه ويران.زيرا كسى در انديشۀ تعمير آن نبوده است.

عسفان از آن خزاعه است؛يعنى از آن بنى المصطلق از خزاعه.با چاهها و حوضهاى بسيار.مرز تهامه است و از منابر فرع. ¹

نزديك به عسفان بطن غران است.ميان آن و عسفان پنج ميل است.بنى لحيان در آنجا سكونت دارند.رسول الله به غزاى ايشان رفت.ابن سعد راه حركت آن حضرت را بيان كرده است.مى‌گويد:از مدينه بيرون آمد و به سوى غراب رفت و از آنجا به مخيض سپس به بتراء و آنگاه به دست چپ گرديد و بريين و صخيرات الثمام گذشت.آنگاه راه مستقيم را در پيش گرفت و به سياله رسيد.در آنجا بر سرعت درافزود تا بر غران فرود آمد.و آنجا منازل بنى لحيان بود.ديد بر سر كوهها موضع گرفته‌اند.چون چنان ديد گفت اگر تا عسفان برويم مردم مكه پندارند كه به قصد آنها آمده‌ايم.پس با دويست سوار از اصحابش حركت كرد تا در عسفان فرود آمد.آنگاه دو سوار از اصحاب را فرستاد تا به كراع الغميم رسيدند.

رجيع آبى است از هذيل از آن بنى لحيان كه خود از هذيل‌اند.ميان مكه و عسفان در ناحيۀ حجاز از صدر الهدأه.هدأه در هفت ميلى عسفان است چون از مكه بيرون آيى و به جانب چپ راه روى به آنجا رسى،مردمش از بنى ضمره و از خزاعه هستند.

در نزديكى عسفان خيف ذى القبر است.در پايين خيف سلاّم.از آن رو آنجا را بدين نام خوانده‌اند كه قبر احمد بن الرضا در آنجاست.

اما خيف سلاّم بلده‌اى است نزديك عسفان بر راه مدينه.در آنجا منبر است و مردم بسيارى از خزاعه.آبش از قناتهاست و باديه‌اش اندك است ساكنان آن جمعى از جشم و