110

سقيا

قريه‌اى داراى منبر از اعمال فرع.در قديم راه حاجيان از آنجا مى‌گذشت.از واديها فرود تهامه است نزديك جحفه.ميانشان نوزده ميل فاصله است و همچنين تا ابواء نوزده ميل و تا عرج هفده ميل و تا رويثه ده فرسخ و تا مدينه نود و شش ميل. ¹

سقيا منزلى است بزرگ با مردم بسيار و بستانى و نخلستانى بزرگ و نزديك به درياست و از آنجا تا دريا يك روز و يك شب راه است.

در سقيا چاههايى بسيار است و بركه‌ها و چشمه‌هاى بسيار.بيشتر آنها صدقات حسن بن زيد است. ²اسدى گويد:در سقيا ده چاه است و در نزد برخى بركه‌اى.و نيز چشمه‌اى با آب بسيار كه در آن بركه ريزد.و از آنجا براى آبيارى صدقات حسن بن زيد جارى شود.در كنار آن آب نخلها و درختان بسيار است.اين آب قطع شد ولى در سال 243 باز هم جريان يافت و بار ديگر قطع شد و در سال 253،آشكار گرديد.در يك ميلى آن مكانى است كه در آن نخل و كشتزار باشد و صدقات حسن بن زيد از سى چاه آبيارى شود و نيز متوكل در آنجا پنجاه چاه احداث كرده.آب همه شيرين و در هر يك به قدر يك قامت آب. ³

ورقان و قدس و عرج

عرام مى‌گويد:كسى كه از مدينه بيرون آيد و به سمت بالا رود،نخستين كوهى كه در سمت دست چپ خود بيند كوه ورقان است.كوهى است عظيم و سياه.از بزرگترين كوهها.از سياله تا متعشّى ميان عرج و رويثه كشيده شده،متعشّى را حى گويند.در ورقان انواع درختان است.ميوه دهنده و بى‌ميوه.و در آنجا درخت آتش زنه و سماق و خزم(درختى است كه از پوست آن رسن سازند.م)رويد.آبگيرها و چشمه‌هاى شيرين و گوارا دارد.ساكنان ورقان بنى اوس‌اند از مزينه. ⁴