333
مروه
اين كوه در شمال شرقى مسجد الحرام با اندكى فاصله قرار گرفته و نقطۀ پايان سعى حاجيان است.مروه بر روى كوه قعيقعان كه مكان مرتفعى همانند صفا است قرار دارد.
مروه به وسيلۀ پنج پله بالا مى‌رود و در آن جايگاه مسطحى قرار دارد كه طول آن چهار متر و عرض آن دو متر مى‌باشد و پس از آن،جايگاه مسطح ديگرى به عرض يك متر وجود دارد كه به ديوار شمالى مروه متصل مى‌باشد.در شمال و مشرق و مغرب مروه،ديوارى كشيده شده كه پس از اين ديوارها،خانه‌ها قرار گرفته است.كمى پايين‌تر از پنج پلۀ بالا برنده به مروه،نيم‌طاقى بلند ميان دو ديوار ساخته شده كه اين ساخته در فاصلۀ دو مترى از آغاز پله‌ها قرار گرفته است.خيابانى كه ميان صفا و مروه است،همان مسعى مى‌باشد كه طول آن 405 متر و عرض آن گاه ده و گاهى به دوازده متر مى‌رسد.اين راه به سه قسمت تقسيم شده كه سعى‌كنندگان در دو سوى آن قرار مى‌گيرند و در قسمت ميانۀ آن حاجيان هروله مى‌كنند(آرام مى‌دوند).
قسمت اول از كوه صفا تا جايگاه قرار گرفتن دو ميلۀ سبز عبارتند از دو پايۀ سبز رنگ كه يكى از آنها در ديوار مقابل مسجد و ديگرى به موازات آن در كنار درب مسجد الحرام معروف به-«باب البغله»-قرار گرفته است.طول اين مسير از صفا تا اين دو ميلۀ سبز،هفتاد و پنج متر مى‌باشد.قسمت ميانى،از اين دو ميله آغاز شده و به دو ميلۀ بعدى پايان مى‌يابد.يكى از دو ميلۀ پسين،در كنار درب مسجد معروف به-«باب على»- و ديگرى در ديوارهاى سمت مقابل ديوارهاى مسجد الحرام در قسمت ديگر مسعى قرار گرفته است.طول اين قسمت(بين دو ميله)از مسعى هفتاد متر است.بخش سوم از اين دو ميلۀ ميانى تا مروه مى‌باشد كه طول آن 260 متر است.
عبد الصمد بن على(بن عبد اللّه بن عباس)در زمان خلافت ابو جعفر منصور عباسى، اولين شخصى بود كه در صفا و مروه پله قرار داد و آن را پرداخت و تكميل نمود كه پس از آن،در زمان خلافت مأمون عباسى،ساختمان و پله‌هاى آن با آهك سفيد مرمّت گرديد.
صفا در لغت به معناى سنگهاى صاف و پهن و عريض است و مروه نيز كه واحد آن «مرو»است به معناى سنگ سفيد آتش‌زنه‌اى است كه نه سرخ است و نه سياه.