216علاوه بر اين رواقها،در عكس پايين ص 215،صحن وسيعى را كه در وسط آن كعبه قرار گرفته مى‌توان ديد.

در اطراف كعبه مطاف قرار دارد كه با سنگهاى مرمر سنگفرش شده است و گرداگرد مطاف بر روى سنگها،ستونهاى مسى زردرنگى قرار دارد كه با ميله‌هاى آهنى به هم متصل گشته و قنديلها بدانها آويزان مى‌گردند.در بيرون مطاف و در برابر هر يك از ديوارهاى كعبه-بجز ضلع شرقى-سقفى بر چهار ستون مرمرى بنا گرديده كه اين جايگاهها محراب يكى از امامان فرقه‌هاى اسلامى است.در جايگاه شمالى كه دو طبقه مى‌باشد امام حنفى نماز مى‌خواند و در جايگاه غربى امام مالكى و در جايگاه جنوبى امام حنبلى نماز مى‌گزارد.اما امام شافعى در پشت مقام ابراهيم در شرق كعبه و يا بر بالاى ساختمانى كه بر روى چاه زمزم احداث شده،نماز اقامه مى‌كند.در كنار مطاف در سمت شرقى منبر قرار دارد و در سمت جنوبى گنبدى بر روى چاه زمزم ساخته شده است.در شمال چاه،درب بنى شيبه قرار دارد كه اين درب به صورت طاقى نيم دايره بر دو ستون از سنگ مرمر ساخته شده است كه در زير هلال بالاى درب بنى شيبه،اين آيه نوشته ديده مى‌شود؛« اُدْخُلُوهٰا بِسَلاٰمٍ آمِنِينَ » ¹و بر روى طاق نيم دايره،اين آيات با آب طلا نوشته شده است:

رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطٰاناً نَصِيراً ²

و بر روى ديوار روبروى مقام ابراهيم و كعبه اين نوشته را مى‌بينيم:

«اللّه جلّ جلاله»«سلام عليكم طبتم فأدخلوها خالدين»،«محمد عليه السّلام».

(درب بنى شيبه را در شكل ص 217 هنگامى كه حجاج در سال 1325 ه‍.براى اداى نماز جمعه جمع شده‌اند را ملاحظه مى‌كنيد).سطح زمين مسجد نسبت به زمينهاى اطراف حدود سه متر پايين‌تر قرار دارد،به طورى كه براى بيرون آمدن از مسجد و رسيدن به دربها بايد از پله‌ها استفاده كرد.خانۀ كعبه نيز در طول دورانها،حدود يك متر پايين از