175وارد خانهها شد و آنچه كه در داخل آنها بود با خود به مسفله برد.
در سال 1073 ه.مجددا باران شديدى باريدن گرفت و در پى آن سيل بزرگى راه افتاد كه به مسجد الحرام هجوم آورد و آب تا حد قنديلها رسيد.
در سال 1091 ه.آسمان بارشى را شروع كرد كه شبيه آن را كسى نديده بود در اثر آن خانههاى زيادى ويران گرديد آنچه را كه در سوق الليل و مسفله و نواحى كم ارتفاع بود، منهدم ساخت و آب داخل مسجد الحرام شد و نيمى از كعبه را در برگرفت.آن روز روز بيرون رفتن حاجيان مصرى از مكه بود كه سيلاب،تمامى مسافران را از هم پراكنده ساخت و از اتفاقات نادرى كه به وقوع پيوست،اينكه شترى جهاز دار را آب به همراه خود به داخل مسجد كشاند و همچنان آن را مىچرخانيد تا آن كه پس از جدا شدن جهاز از وى،شتر را بر روى منبر خطابه افكنده و آن حيوان تا روز بعد بر روى آن باقى بود! تاريخنگاران اين سيل را به نام«طغى الماء»يا طغيان آب ناميدند.در سال 1903 ه.آبراه بزرگى در منطقۀ مسفله(پايينترين محله مكه)احداث گرديد تا بدين وسيله سيلابها به سوى بركۀ ماجن منحرف و رانده شود.
در روز شنبه،21 ذى الحجه سال 1325 ه.(-25 ژانويه سال 1908 م)در چهارمين سفر حج خود،باران شديدى باريدن گرفت كه منجر به سيل مهيبى گرديد كه در 33 سال اخير،بنابر آنچه كه به من اطلاع دادند،بىسابقه بود.سيل همچون آب خروشان نيل،با عرضى در حدود 50 متر كه از كوههاى جياد سرازير گرديد،به جريان افتاد.در اين لحظه صداى رعدى از بالاى كوههاى ياد شده همانند صداى تعدادى از توپها كه همزمان شليك نمايند برخاست.تمامى خيابانها،مملو از آب گرديد،چنانكه در خيابان وادى ابراهيم ژرفاى آن حدود دو متر بود.آب از دروازههاى مسجد الحرام وارد مسجد گرديد و آن را غرق در آب نمود و تنها راه فرار از درون مسجد،شنا بود.در اين حال جهاز و بار شتران را شناور و سرگردان بر روى آب مىديدى و صداى خروش آب را همانند آن كه در كنار كانالهاى پلهاى خيريه،در حالى كه دريچههاى آن را باز كرده باشند،مىشنيدى.
همچنانكه در تصوير ص 176 مىبينيد،مردم در حال بيرون آمدن از مسجد الحرام از باب الرحمه هستند در حاليكه ساق پا را عريان نموده و لباسها را تا روى زانو يا بالاتر از