37
بخش دوم:آموزهها و عناصر طرح توسعۀ جديد
كوشش در مسجدسازى، به شمارى از متون دينى، از جمله بخشى از آيات قرآنى و احاديث نبوى برمىگردد. فضيلت مسجد در حديث شريف پيامبر چنين آمده است: «هركس براى رضاى خداوند مسجدى برپا سازد، خداوند برايش خانهاى در بهشت، به همانسان خواهد ساخت.» و فرموده است: «روزى كه جز سايهسار الهى سايهاى نباشد، خداوند هفت تن را در زير سايۀ خود گرد آورَد... و مردى كه دلش آويختۀ مسجد باشد».
پس از گسترش دولت اسلامى و فراخ شدن قلمرو جهان اسلام، مسلمانان در هرجا كه شهرى برپا مىكردند، نخست در ساختن مساجد و پرستشگاههاى خود سخت مىكوشيدند و بدين سان معمارى مسجد، چونان ميراثى گرانبار، همپاى رشد فزاينده و نفوذ گستردۀ تمدّن اسلامى، پاى گرفت و نهادينه شد. برخى از نخستين نشانههاى آن هنوز هم برپاست؛ جامع اموى در دمشق، جامع قرطبه در اسپانيا و قبّةالصخرة در قدس از اين شمار است.
مسجد، كانون توسعۀ مدنى
شكلگيرى انديشۀ توسعۀ حرم نبوى، هماهنگ با محيط شهرى پيرامون آن، نشانى است از جايگاه قلبوار مسجد و اهمّيت طبيعى و