836 - چنانكه در گذشته ديديم، در روايات اهل بيت همانند ديگر روايات، از زمزم به نام «ركضة جبرئيل» 1 ياد شده است اثر ضربت پاى جبرئيل كه اين خود گواه و نشانهاى است از نقش جبرئيل در پيدايش زمزم و عنوان «ركضة جبرئيل و وطأة جبرئيل» و «هزمۀ جبرئيل» به تواتر معنوى در روايات فريقين ديده مىشود. كه از يك نوع وحدت نظر در تأثير جبرئيل بر پيدايش زمزم حكايت دارد.
ب: روايات عامّه در اين خصوص
و امّا روايات عامّه، هر چند به گونههاى مختلف در اين باره سخن مىگويد: امّا بيشتر اين روايات تصريح دارد كه پيدايش زمزم به تصرف جبرئيل و اثر پا يا انگشت و يا بال وى بوده است چنانكه برخى ديگر از اثر پاى اسماعيل سخن گفته است.
عمدۀ اين روايات مستند به روايتى است كه سعيد بن جبير از ابن عباس نقل مىكند. پارهاى از اين روايات