46همين مطلب را فاكهى نيز با اندك تفاوتى آورده است. 1
ياقوت حموى نيز در معجم البلدان، گزارش ازرقى و فاكهى را با كمى اختلاف نقل كرده كه متن اصلى آن از ازرقى است. سپس اضافه مىكند: نخستين كسى كه بر زمزم سنگ مرمر نهاد و شبكهها و زمين اطراف آن را با مرمر فرش كرد، ابو جعفر منصور عباسى بود كه در زمان خلافتش به اين كار اقدام نمود و پس از او مهدى عباسى و سپس ديگران به تعمير و تكميل آن پرداختهاند. 2
حوضهاى زمزم
در پيرامون چاه زمزم، از زمان عبدالمطلب، حوضهايى بهطور مجزّا ساخته شد كه زائران براى آشاميدن آب و وضو از آن استفاده مىكردند.
ازرقى مىنويسد: «در عهد نخستين (زمان سقايت عباسبن عبدالمطلب) دو حوض در كنار زمزم وجود داشته است:
1- حوضىدرسمتركن (حجرالأسود) براى آشاميدن.