176در هر حال، براى رفع احتمالات در خصوص آلودگى آب زمزم با عوامل خارجى يا نفوذ آبها از اطراف حرم، متولّيان حرم مكّى اقدامات لازم را جهت پاكسازى و بهداشتى كردن و سرد كردن و قابل شرب ساختن آن انجام دادهاند كه براى زائران دغدغۀ خاطرى از اين بابت ايجاد نكند.
ه : استعمال و استفاده از زمزم
نظر به قداستى كه آب زمزم داشته، همواره نوع استعمال و استفاده از آن مورد گفتگو بوده است و براى آن محدوديتى قائل شدهاند. به نوشتۀ ازرقى، در عهد عباسبن عبدالمطلب در كنار چاه زمزم دو حوض آماده كرده بودند كه از يكى مىنوشيدند و از ديگرى وضو مىگرفتند. اين حوضها را با دلو پر مىكردند تا زائران استفاده نمايند.
وى از قول عطا آورده كه: «در عهد نخستين، دو حوض در كنار زمزم بود: يكى به طرف ركن (حجرالأسود) كه از آن آب مىنوشيدند و ديگرى پشت آن به طرف صفا كه از آن وضو مىساختند و شخصى كه لب چاه مىايستاد و با دلو آب مىكشيد، يك دلو در حوض نوشيدنى مىريخت و دلو ديگر در حوض وضو و شستشو.»
او همچنين مىنويسد: عباس بن عبدالمطلب در