127

درهاى مسجد:

مهدى براى مسجد شريف نبوى بيست و چهار در قرار داد از اين قرار:

- هشت در بر ديوار شرقى.

- هشت در بر ديوار غربى.

- چهار در بر ديوار شمالى.

- چهار در بر ديوار جنوبى (قبله).

درهاى ديوار جنوبى مخصوص دخول و خروج بود؛ از آن جمله درى بود كه امرا از آن داخل مى‌شدند؛ در ناحيۀ خانه مروان.

و درى در سمت قبله بود كه از آن به مقصوره مى‌رفتند و درى در طرف راست قبله (دَرِ بيت القناديل) بود و درى در قبلۀ مسجد كه سلطان از آن به مقصوره مى‌رفت. ¹

درهايى كه مهدى ساخته بود به مرور بسته شد، به طورى كه ابن جبير در زيارت مدينۀ منوره (در سال 580 ه‍ . \1184 م.) مى‌گويد: «در مسجد نوزده در بود؛ از آن جمله چهار در بسته در ديوار شمالى و پنج در بسته در ديوارهاى شرقى و غربى و در ديوار قبله‌اى هم يك در بسته بود. درهاى باز عبارت بودند از دو در باز در ديوار شرقى؛ يعنى باب جبرئيل (باب عثمان) و باب‌النساء ودو دردرديوارغربى؛ يعنى‌باب‌الرحمه (باب عاتكه) و باب‌السلام.» ²

دريچۀ خانۀ عمر، به ديوار قبله، در سمت چپ محراب تا پنجره‌ها تحوّل يافت و آن بعد از ساختن مقصورۀ جديد بود كه در عمارت مهدى از چوب