126

توصيف كلى در باب توسعۀ مهدى

مهدى آنچه را كه وليد در سمت شمال افزوده بود خراب كرد و آن را، با افزودن 55 ذراع، از نو بنا نمود و در اين قسمت كارهاى هنرمندانۀ بسيارى صورت گرفت و آن را با فُسَيفِساء زينت داد. در آخر مسجد نزد منارۀ شمال غربى ونيز بر ديوار غربى نزديك اين مناره، بقاياى فُسَيفِساء مشاهده شده.

همچنين مهدى فرمان داد كه مقصورۀ اموى را خراب كنند و كف آن را با سطح زمين برابر سازند.

مسجد شريف بعد از توسعه، داراى 17 ستون شد، موازى با ديوار قبله و 28 ستون در جانب موازى با ديوار شرقى و غربى. مسجد را پنج رواق يا ايوان بود در جانب جنوبى يا سمت قبله و پنج رواق در جانب شمالى و سه رواق در جهت شرقى و چهار رواق در جهت غربى.

اما آن قسمت كه مواجه با صحن بود؛ در سمت جنوبى و شمالى يازده طاق بود و در سمت شرقى و غربى 19 طاق. بالاى پنجره‌هاى هر طاق، براى مانع شدن از تابيدن آفتاب، سايبانى از چوب بود. ¹

مصالحى كه در اين زيادت به كار رفته بود، بيش از همه، سنگ‌هاى رخامى يا مرمر بود.

همه ستون‌هابه رخام پوشيده شد. ستون‌ها برپايه‌هاى مربع شكل و سر ستون‌ها طلاكارى شد و منقوش به فُسَيفِساء. طاق‌ها نيز به همان گونه به فُسَيفِساء آراسته گرديد. ديوار شمالى و جنوبى هم بدين گونه بود ولى ديوارهاى شرقى و غربى سفيد و مقرنس بودند. ²