82نتيجه رسيده است كه مطلب كاملاً دو تا است؛ عالم بودن، دانشمند بودن، عارف بودن، فيلسوف بودن، مجتهد بودن مطلبى است و بنده بودن مطلب ديگر. اين علوم براى بندۀ خدا زينت است و براى غير بندۀ خدا موجب بدبختى و معطلى. راه بندگى و طريق آقايى و راه مختلف و متفاوت است. علوم كه برترين آنها اصول طب و بهداشت است، بايد خود را با موازين شرع تطبيق دهد، نه دستورات شرع با قوانين ناقص اين علوم موافقت نمايد!
علم نبود غير علوم بندگى (عاشقى)
مابقى تلبيس ابليس شقى
ديگر علوم بازيچههاى متغيّرى بيش نيست، اگر از حوصله اين نوشته خارج نبود، ثابت مىكردم علاوه بر اينكه هيچ نوع كمكى به پيشرفت و سعادت بشر نكرده، موجب بيچارگى و عقبماندگى هم شده است!
بعد از اين مقدمۀ مختصر وارد در موضوع مىشويم، قبل از آنكه نكاتى چند به عرض رسانم، اولاً بايد خوانندگان را متوجه سازم كه در اين مطالب، ضامن صحت از هر جهت نيستم، ممكن است مطابق با واقع نباشد، چيزهايى است كه ديده يا شنيده يا فكر كردهام، ممكن است صحيح باشد يا غلط.
آمادگىهاى لازم
اى كسيكه عازم سفر حجّى، بايد اولاً به سلامت و طاقت خود مطمئن باشى. بايد خود را چند روز در اختيار يك نفر پزشك مسلمان و طرف اعتماد كه از اوضاع آب و هواى حجاز باخبر باشد بگذارى و از