165ژوليده، غبارآلوده، گاه آهسته و باوقار، گاه به سرعت و سبكبار راه مىروند و مىدوند، حقيقتاً سعى است! و بدون سعى، عبوديت نيست و بدون عبوديت هيچ تحوّلى روى نخواهد داد:
سعى نابرده در اين راه به جايى نرسى
گويا اعمال حج و مره هر يك مقدمه براى ديگرى و آن ديگر مكمل پيشين است.
احرام، چشم را به حقوق خل و خالق تا حدّى باز مىنمايد و متوجه عهود خداى مىسازد.
استلام حجر، تعهد و تصميم است.
طواف، تغيير اراده ازخود به خدا و انجام عهود است.
نماز در مقام ابراهيم، چون ابراهيم براى قيام به وظايف است.
سعى، درهم شكستن و ريختن تمام عوارض و خودبندىها و سرعت گرفتن در انجام وظايف است:
چگونه طوف كنم در فضاى عالم قدس
كه در سراچه تركيب تخته بند تنم!