83معصيت را تمرين نمايد.

خداى در قرآن فرمود:

«اَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ، فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ»؛ ¹ «حج ماههايى معين است، پس هر كس در اين ماه‌ها حج بجاى آورد [ اين را بداند] كه آميزش، زشتكارى و مجادله در حج نيست.

10 - حج تمرين نظم است. خداوند به حاجى مى‌آموزد كه حتماً طواف را از حجرالاسود آغاز نمايد. با شكل خاصى طواف كند. نماز را پشت مقام ابراهيم بخواند. سعى را حتماً از صفا شروع به مروه ختم نمايد و ...

11 - حج گردهمايى همۀ نيكان و پاكان و كنگرۀ جهانى براى حلّ مشكلات مسلمانان است كه قرآن فرمود:

«وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ »؛ ²«و در ميان مردم بانگ حج بردار تا پياده يا سواره از هر راه دورى بسوى تو آيند [ و] در آنجا منابع بسيار براى خود فراهم بينند.»

و بالاخره حج از اين راز و رمزها و درسها فراوان دارد. اميد آن كه تمامى حاجيان با اين نگرش به حج بروند و در درياى موّاج رحمت حق، خود را از گناهان بيالايند و تربيت شده براى ساختن جامعه‌اى اسلامى و نمونه به شهرها و كشورهاى خويش بازگردند.