289مى‌گويد و از اين روست كه در آنجا كسى را زمين افتاده و شكسته نمى‌بينى! ¹

تأخير نماز

مستحب است حاجيان نماز مغرب و عشا را از غروب روز عرفه تأخير اندازند، گرچه پاسى از شب بگذرد. به مشعر كه آمدند با يك اذان و دو اقامه نماز مغرب و عشا را در آنجا بخوانند. على - ع - فرمود كه رسول خدا - ص - به هنگام آمدن به مشعر چنين كرد. ²

همچنين مستحب است آنگاه كه خورشيد كاملاً غروب كرد، امام از عرفات به سوى مزدلفه حركت نمايد مردم نيز همراه او كوچ كنند و نماز مغرب را، با اين نيّت كه در مشعر با نماز عشاء يكجا بخوانند، به تأخير اندازد ³ در بين راه فراوان ذكر خدا بگويند و نيز مستحب است از راه مأزمان؛ همان راهى كه دو نشانۀ مشخّص كنندۀ حدود حرم در آن سوى قرار دارد، به مشعر بروند.

تذكر اين نكته ضرورى است كه انجام اين عمل مستحبى بايد بگونه‌اى باشد كه براى زائران خانۀ خدا ايجاد مشكل نكند. اگر قرار باشد جمعيت ميليونى حج‌گزار همگى بخواهند از مأزمان بگذرند آن هم در آن بيابان فاقد امكانات، معلوم نيست چه روى خواهد داد؟!

بنابر اين آنجا كه ازدحام جمعيت نباشد از مأزمان و در غير اين صورت از هر يك از مسيرهايى كه هم‌اكنون وجود دارد، به سوى مشعرالحرام حركت كنند. تأكيد روايت بر پرهيز از آزار رساندن به ديگران، و آرام حركت كردن حاجيان از عرفات به مشعر و نيز هنگام لمس حجرالاسود مؤيّد اين مطلب است.