286
هنگامۀ كوچ
غروب روز عرفه فرامىرسد و حاجيان بايد به سوى مزدلفه حركت كنند، همه در تلاشاند تا از يكديگر براى رسيدن به مزدلفه پيش بگيرند ليكن اين عجله و شتاب كارى پسنديده نبوده. امام صادق - ع - آن را نهى كرده، فرمودهاند: [ در كوچ به مشعر] از تندروى كه بيشتر مردم مبتلاى به آن هستند، بپرهيز ... از خداى بترس و زيبا و آرام راه برو. مسلمانى را پايمال نكن و در راه رفتن ميانهرو باش. 1
معاوية بن عمّار نيز خود شاهد بوده كه امام صادق - ع - به هنگام كوچ به مشعر [ در عرفات ايستاده] مكرر مىفرمود: «اللّهمّ اعتقنى من النار» و صبر مىفرمود تا مردم كوچ مىكردند. وى گويد: به امام گفتم: حركت نمىكنيد؟ مردم رفتند. حضرت فرمود: از شلوغى جمعيت مىهراسم و بيم آن دارم كه در آزار انسانى سهيم شوم! 2
اين عجله و شتاب همراه با هياهو و جنجال، به هنگام كوچ به مشعر، از رسوم حجگزاران در دورۀ جاهلى بوده است.
آنان هنگام حركت اسبها و شتران را به سرعت راه انداخته، با عجله مسير را مىپيمودند. 3
رسول خدا - ص - و ائمۀ معصومين - عليهمالسلام - در مقابله با اين رسم جاهلى، حاجيان را به آرامش و متانت دعوت نموده، از آنان مىخواستند تا استغفار كنان و در حالى كه دعا مىخوانند، به سوى مشعر حركت كنند. امام صادق - ع - فرمود: رسول خدا - ص - آنگاه كه از عرفه حركت مىكرد، لگام