184
زمزم در قرن نهم
تقىالدين فاسى (م832 ه . ق.) در توصيف زمزم در اوائل قرن نهم مىنويسد: هم اكنون زمزم درون خانهاى مربع شكل قرار دارد و در [ كنار] ديوارهاى آن نُه حوض ساختهاند كه آن را از آب زمزم پرنموده، تا حاجيان از آنها وضو بگيرند. و در ديوار روبروى كعبه پنجرههايى ساخته و روى آن نيز سايبانى براى مؤذنان درست كردهاند، سپس در سال 822 ه . ق. اصلاحات زيادى در بناى زمزم، و حوضهاى اطراف آن و سايبان مؤذنان ايجاد شد كه هزينۀ تمامى آن را، شيخ على پسر محمد بن عبدالكريم گيلانى كه ساكن مكه بود پرداخت.
در سال 933 ه . ق. دايرۀ خانۀ زمزم را با نقشهاى طلايى زينت نموده، نام سلطان سليمان، كه برگزيدۀ خاندان عثمان در آن زمان بود، را بر آن نوشتند.
در سال 948 ه . ق. زمزم به دست امير خوشگلدى تجديد بنا شده، زمين آن را با سنگ مرمر فرش نموده، بالاى آن سقفى درست كردند كه سايبانى با چوب آراسته شدۀ بسيار زيبا داشت.
در سال 1020 ه . ق. به دستور سلطان احمد خان پنجرهاى آهنى با فاصلۀ يك مترى از سطح آب، قرار دادند، زيرا برخى ديوانگان! به تصور فدا نمودن، خود را بدرون زمزم مىانداختند و مىمردند، اين پنجره تا سال 1318 ه . بوده است.
بر روى پنجره شمالى از ناحيه در زمزم به سال 1201 ه . ق. به دستور سلطان عبدالحميدخان نوشته شده بود: «ماء زمزم شفاء من كل داء.» و «آية ما