183ديوار روبرويى كعبه واقع شده و آن از تختههاى رخام است كه به طرزى بديع به هم جفت كرده و در ميانۀ آنها «ارزيز» ريختهاند. گرداگرد تنور بيست وجب و بلندى آن چهار وجب و نيم و عمق چاه يازده قامت است و مىگويند آب آن در شبهاى آدينه فزونى مىگيرد.
درِ قبّه زمزم در جهت شرقى واقع شده و در درون قبه سقاخانۀ مدورى ساخته شده كه پهناى آن يك وجب و عمق آن يك وجب و بلندى آن در حدود پنج وجب است و آن را پر از آب مىكنند و گرداگرد آن را مصطبهها تعبيه كردهاند كه وضو سازندگان روى آن مىنشينند.
بدنبال قبۀ زمزم، قبة الشراب است كه به عباس عموى پيغمبر منسوب مىباشد و درِ آن از قسمت شمال است. آب زمزم را با سبوهايى كه دورق ناميده مىشود در آن مىريزند. 1 هر سبو دستگيرهاى دارد و آب را مدتى در آن مىگذارند تا خنك شود. همچنين خزانۀ كتب و قرآنهاى حرم در اين قبه است. از جمله، قرآن دست نوشتۀ زيد بن ثابت در اندرون صندوق چوبى بزرگى درآن حفظمىشود، اين مصحف هجدهسال پساز رحلت پيغمبر - ص - نوشته شده و مردم در قحطىها و سختىها اين مصحف را درمىآورند و آن را در آستان كعبه و مقام ابراهيم گذارده، با سرهاى برهنه به حال تضرع و دعا به آن مصحف و مقام توسل مىكنند و متفرق نمىشوند مگرآن كه رحمت و عنايت خدا شامل حالشان گردد، قبۀ معروف به يهوديه با جزئى انحراف، در پشت قبة العباس واقع شده است. 2