143برخى «واتّخذوا» را به كسر و به صيغۀ امر خواندهاند؛ يعنى مقام ابراهيم را قبلۀ خود قرار داده، آنجا نماز بگزاريد، و بعضى آن را به فتح قرائت نموده، مرادشان اخبار از فرزندان ابراهيم است كه آنجا را مصلّاى خويش قرار داده، نزد مقام نماز خواندهاند. 1 ليكن اكثر قريب به اتفاق محققان بر اين باورند كه قول اوّل صحيح و اولى است و دلايل و مؤيداتى را نيز براى آن ذكر كردهاند. از جمله آن دلايل حديث جابر بن عبداللّٰه انصارى است وى گويد:
همراه رسول خدا - ص - كنار بيتاللّٰهالحرام آمديم، آنحضرت حجرالاسود را استلام نموده، سپس هفت شوط طواف كرد و پس از آن نزد مقام ابراهيم آمده اين آيه را تلاوت فرمود: «وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِيمَ مُصَلًّى » آنگاه مقام را بين خود و كعبه قرار داد و دو ركعت نماز گزارد. 2
علاوه بر آن برداشت فقها و دانشمندان چه در زمان پيامبر - ص - وچه پس از آن، از آيه و نيز سيرۀ رسول خدا - ص - و ائمۀ معصومين - ع - نيز خواندن نماز خلف مقام بوده است.
مقام چيست؟
در معنى مقام ميان راويان اختلاف نظر وجود دارد:
1 - ابن عباس گويد: همان سنگى است كه همگان در مسجدالحرام آن را ديده و مىشناسند و پشت آن نماز مىگزارند.
2 - حسن، قتاده و ربيع بن انس گفتهاند: مقام ابراهيم نام سنگى است