969جايگاههاى مذهبى، مانند مجموعۀ آرامگاهى گورمير و بىبى خانم در سمرقند و گنبد هارونيه در توس، باعث درآمد قابل توجهى به منظور تأمين هزينههاى جارى اين بناها و حقوق و مستمرى خدام و متوليان آن محسوب مىشود.
7. كاركرد اجتماعى
زيارتگاهها در ساخت، بافت، روابط و قوانين اجتماعى، نقش مهمى را داشته و دارند.
«يكى از كاركردهاى اجتماعى زيارتگاه نقشى است كه آنها به عنوان پناهگاهى براى مظلومان و ستمديدگان و يا توبه كنندگان و بازنشستگان ايفا كردهاند. اين نقش از بست نشستن روحانيون براى احياى قوانين اسلامى، تا پناهنده شدن اشرار براى گرفتن تأمين جانى، قابل بررسى است». 1
زيارتگاهها به دليل قدرت و اعتبار اجتماعى كه دارند، همواره به عنوان مركزيت يك منطقه بافت مسكونى و تجارى منطقه را در اطراف خود متمركز مىكنند و يا با «تحت الشعاع قرار دادن فعاليتهاى اجتماعى و اقتصادى، منطقه را به يك شهر زيارتى تبديل مىكنند». 2 در سالهاى اخير مسير شهر بخارا تا مجموعۀ آرامگاهى خواجه بهاء الدين نقشبند بهطول دوازده كيلومتر توسط دولت ازبكستان آسفالت شده و به صورت اتوبان چهار بانده براى استفادۀ زايرين و توريستهاى داخلى و خارجى مشاهده مىشود.
8 . كاركرد فرهنگى
فرهنگ از جمله پديدههايى است كه به شدت تحت تأثير مذاهب و آيينها و مناسك آنها قرار مىگيرد. فرهنگ ايرانيان پس از فتح ايران توسط مسلمانان در ارتباطى كه با ويژگىهاى فرهنگى جديد پيدا كرد، تغييرات فراوانى را پذيرفت. به وجود آمدن اماكن مذهبى در بخشهاى مختلف ايران و ماوراء النهر، تغييرات فرهنگى و