958ويژهاى براى بروز رفتارهاى فرهنگى خاص و همچنين تبادلات فرهنگى نيز به حساب مىآيند. علت و انگيزههايى براى پيدايى و به وجود آمدن اين اماكن مقدس هست كه ساختن يك مزار را علاوه بر تمايلات مذهبى، داراى انگيزههاى سياسى، اقتصادى و روانى نيز مىسازد. از آنجا كه اماكن مقدس در ارتباط مستقيم با فرهنگ يك قوم قرار دارند و فرهنگ نيز زاييده پديدههاى اجتماعى - اقتصادى، مذهبى، تاريخى و سياسى همان قوم است، بنابراين مىتوان زيارتگاهها را در ارتباط با تمامى اين پديدهها دانست. كاركردهاى زيارتگاهها بسيار متنوع و متعدد است و در قالب هشت بخش مىتوان طبقهبندى نمود كه در اين مقاله به كاركردهاى مختلف مزارات خراسان و ماوراء النهر در عصر تيموريان در دو سدۀ 14 و 15 ميلادى (8 و 9 هجرى قمرى) پرداخته شده است.
پيشينۀ تحقيق
پس از سپرى شدن سالها از عرض وجود كردن مردم به اين جايگاههاى مقدس اسلامى براى معرفى و شناساندن آنها نياز به مطالعه، تحقيق و بررسىهاى متعددى مىباشد. كنكاش و به دست آوردن اطلاعات لازم و تجزيه و تحليل آن بسيار مهم و حياتى براى انسانها جلوه مىكند و قدر مسلّم امروزه موضوع مزارات و زيارتگاهها نقش مهم و پراهميتى را در زندگى روزمرۀ مردم مسلمان ايفا مىنمايد. گرچه كتب و مقالات و تصاوير بىشمارى از اماكن و آرامگاههاى مقدس در طى سالهاى متمادى تهيه و در اختيار علاقهمندان و مشتاقان قرار گرفته است، ولى علىرغم تلاشهاى به عمل آمده هنوز نواقص و كموكاستىهايى در راه معرفى آنها وجود دارد كه شايد با هر مطالعه و تحقيق نكتهاى از ابهامات و مجهولات باقى مانده برطرف شود.
در زمينۀ مزارات خراسان عصر تيمورى، مرحوم على دوانى در مفاخر اسلام (1378 - 2000) دكتر هيلن براند در مقابر (1988)، واله اصفهانى در خلد برين (1378)، خواندمير در تاريخ حبيب السير (2002)، بلينتسكى در خراسان و ماوراء النهر (1986)،