957
13. كاركرد مزارات و زيارتگاهها
منصور يوسفى جولندان 1
چكيده
پرستش و تقدس از ديرباز در بين اقوام مختلف وجود داشته و عبادت جايگاه ويژهاى در بين اديان و مذاهب داراست. دين اسلام نيز در اين خصوص مستثنى نبوده و در اين بين زيارت قبور، توسل نمودن و شفاعت خواستن از اهم امور دينى تلقى مىگردد. مزارات و زيارتگاهها با پذيرفتن خيل عظيمى از علاقهمندان و مريدان تأثيرات بسيارى را در زندگى مردم مسلمان گذاشته و تحولات سياسى، اجتماعى و حتى اقتصادى را سبب گشتهاند. اماكن مقدسى كه قدرت تأثيرگذارى در ابعاد مختلف زندگى، حتى به لحاظ روحى و روانى را مىتوانند داشته باشند. محل دفن يك شخصيت مذهبى تاريخى توسعۀ عمرانى را به همراه داشته و با جذب زاير و توريست، منبع درآمد زايى براى اهالى آن ديار به شمار مىرود. گرچه علقههاى مذهبى و اعتقادات و باورهاى مردم، تعامل خاصى را بين آنها و جايگاههاى مقدس اسلامى رقم زده و دلبستگىهاى موجود را بيش از پيش نمايانتر مىسازد. اين مقاله بر آن است تا كاركردهاى متنوع مزارات و زيارتگاهها را به دليل نقش پر رنگ آن در زندگى مردم مورد بررسى قرار دهد.
كليدواژهها: كاركرد، مزارات، اماكن مقدس، تبادلات فرهنگى، بقعه، حرم.
مقدّمه
زيارتگاهها يكى از عناصر اجتماعى، فرهنگى يك قوم و يا يك ملت محسوب مىشوند. عناصرى كه نه تنها داراى كاركردهاى اجتماعى هستند، بلكه جايگاه