943زيارت، در ارزش و پاداش، همپاى بسيارى از عبادات، بلكه برتر از حتى جهاد و شهادت به حساب آمده است. بزرگان دين زيارت را به مردم توصيه و آنان را بدين امر تشويق كردهاند و پاداشها و ثوابهاى فراوانى براى «زاير» بيان شده است. كه همه و همه نشان از آثار معنوى و اهميت اين دستور اسلامى دارد. آنچه كه در اين پژوهش به دنبال آن هستيم نگاهى به آثار و نتايج سياسى و اقتصادى زيارت است.
الف . جايگاه سياسى زيارت
نقش زيارتگاهى شهرها تنها با انجام مراسم مذهبى خود ساكنان شهرنشين تبيين شدنى نيست، مگر آن كه شهر بتواند به طور مستمر و يا فصلى پيروان مذهب رابه تعداد زياد از افقهاى دورتر به سوى خود جلب كند. ميدان جاذبۀ بعضى از مكانهاى زيارتى، ناحيهاى و يا در مقياس كشورى (مشهد و قم) و بعضى ديگر در مقياس جهانى (مكه ومدينه) پيروان خود را جذب مىكند 1 با توجه به آنچه گفته شد و با نگاهى به سابقۀ تاريخى زيارت و حوادث حال حاضر جهان مىتوان به بيان آثار و نتايج سياسى زيارت پرداخت.
1. زيارت دين را به مردم يادآور مىگردد و به يادشان مىآورد كه بايد از سنّت نبوى و آيين محمّدى، كه اهل بيت نبوّت و خاندان رسالت آن را پاس داشتهاند، پيروى كرد.
2. زيارت درس عزّتطلبى، تسليمناپذيرى، دلاورى و غيرتورزى نسبت به اسلام و دفاع از فضيلت و كرامت انسانى و همچنين حرمت انسانها را به انسانها مىآموزد. نمونۀ آن مىتوان پس از شهادت امام حسين عليه السلام به گروه توّابين اشاره كرد.
چون توّابين به شمار نزديك به چهار هزار تن و به فرماندهى سليمان بن صُرد خزاعى، با شعار خونخواهى حسين بن على عليهما السلام و كشتن قاتلان او قيام كردند، در ربيع