738حقارت و يا خود بزرگبينى در فرد ايجاد مىشود. بدين معنى كه شخص يا بسيار خود كمبين و ناراضى از خود و متزلزل مىشود و يا بسيار خود بزرگبين و خود مدار و خودنما خواهد شد. هر دوى اين قطبهاى احساسى نشاندهندۀ اين واقعيت است كه فرد به دليل اختلال در احساس ارزشمندى، قادر به درك واقعيات و واكنشهاى ديگران دربارۀ خود نخواهد بود. متخصصان بهداشت روانى، علت اصلى احساس حقارت و خود بزرگبينى را، در طرد شدن مستمر و مداوم كودك از سوى والدين و ديگران اعلام كردهاند. به اعتقاد روانشناسان خصوصاً روان تحليلگران احساس بىارزشى عميق، ريشۀ بسيارى از ناهنجارىهاى روانى است كه در بين افراد انسان ديده مىشود. 1
احساس ايمنى
احساس امنيت عبارت است از احساس آزادى نسبى از خطر. اين احساس وضع خوشايندى را ايجاد مىكند و فرد در آن داراى آرامش جسمى و روحى است. ايمنى نيز مانند ارزش، از احساسات و عواطف زير بنايى و حياتى براى تأمين بهداشت روانى است. افراد ناامن نامتعادلند، شخصى كه دايماً احساس عدم امنيت، ترس و خطر از بيرون و درون خود مىكند (دلشوره و اضطراب دارد) نمىتواند انسان سالمى باشد. او با پرخاشگرى و اضطراب واكنش نشان مىدهد. در دنياى ذهنى خود مدام در حال دفع كردن خطرات احتمالى است. براى سالم بودن جسمى و روانى، وجود احساس امنيت لازم و ضرورى است. البته اين موضوع منافاتى با احساس ناامنى در مواقع وجود خطر جدى و واقعى ندارد. احساس عدم امنيت دايم، شخص را در حال بسيج مداوم قوا و تلاطم و بهم ريختگى متابوليسم بدن قرار مىدهد و ادامۀ چنين وضعيتى به اختلالات روان - تنى منجر مىشود. اما اهل ايمان به بركت وجود