27
بدگويى در غياب افراد
بدگويى و غيبت از عادتهاى بسيار ناپسند است. شخص بدگو و غيبتكننده، در غياب ديگران درباره آنان سخنانى مىگويد كه ايشان را ناراحت مىكند. ازاينرو، همواره از آشكار شدن سخن خود، در رنج و هراس به سر مىبرد تا مبادا چهره منافقانهاش پديدار شود. اين ناپسندترين برخورد با دوستان است كه در غياب آنان، اسرارشان را هويدا كنيم يا به بدگويى از ايشان بپردازيم. آيا بهتر نيست كه انسان، مراقب كردار خود باشد و به ديگران احترام گذارد تا خود نيز محترم باشد. پيامبر گرامى اسلام درباره حفظ زبان مىفرمايد:
مٰا كَرِهتَ أَنْ تُواجِهَ بِهِ اخٰاكَ فَهُوَ غيبَتُهُ. 1
هر چيزى را كه دوست ندارى روبهروى برادر خويش اظهار كنى، غيبت است.
بدهكارى در اثر قرضهاى نابجا
انسان گاهى در زندگى خود به كمك مالى ديگران نياز پيدا مىكند. پس بايد نيازهاى اساسى خود را از راه «قرض الحسنه» كه يك سنّت اصيل اسلامى است، برآورده كند. با اين حال، متأسفانه بعضى افراد در بسيارى از مسائل جزئى، به سوى اين و آن دست نياز دراز مىكنند و در جاهايى كه ضرورت چندانى ندارد، خود را مديون و بدهكار مىسازند. آدمى بايد خويشتندار باشد و بكوشد مقروض ديگران نشود؛ زيرا ممكن است شخصيت والاى