69

مفهوم كلّى

اين آيه دربارۀ جنگ احد مى‌فرمايد: خدا به شما وعدۀ پيروزى داده بود كه به آن عمل كرد و در ابتداى جنگ، آن را به دست آورديد. ولى شما فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله را،كه حفاظت از تنگۀ كوه بود، زير پا گذاشتيد و خدا هم پيروزى را از شما دريغ كرد.

- وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّٰهُ وَعْدَهُ ...

در ماجراى جنگ احد، مسلمانان درآغاز پيروز شدند و دشمن را متلاشى كردند «إِذْ تَحُسُّونَهُمْ » ، ولى افراد زيادى از تيراندازان مستقر در تنگۀ احد كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور اكيد دادند آن‌جا را ترك نكنند، از امر پيامبر صلى الله عليه و آله تخلف و تنگه را رها كردند و براى جمع‌آورى غنايم روانۀ ميدان شدند و دشمن از همان‌جا حمله كرد و شكست سنگينى بر مسلمانان وارد شد. ¹ هنگامى كه مسلمانان به مدينه باز مى‌گشتند، به يكديگر مى‌گفتند مگر خدا به ما وعدۀ پيروزى نداده بود؟ چرا چنين شد؟! اينجا بود كه آيۀ فوق با چند آيۀ بعد در پاسخ آن‌ها نازل شد كه شكست شما به خاطر نافرمانى از امر پيامبر بود.

در اين آيه نيز مى‌فرمايد: وعدۀ خدا دربارۀ پيروزى شما كاملاً درست بود و ديديد كه در آغاز جنگ پيروز شديد و اين پيروزى تا زمانى كه از فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله پيروى كرديد ادامه داشت؛ «وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّٰهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ » . شكست هنگامى آغاز شد كه سستى و نافرمانى از