172استدلال كرد و آنها حاضر به معامله شدند. 1
از اين آيه استفاده مىشود كه هيچ كس حق ندارد به عنوان متولى خانۀ خدا، كمترين مزاحمتى براى زائران اين خانه ايجاد كند؛ زيرا در اينجا مىگويد: استفاده از امكانات مكه براى مقيم و مسافر يكسان است؛ ولى به نظر مرحوم علامه در الميزان، مراد از عمومى بودن مكه، ملك آن نيست بلكه عبادت در آن است؛ يعنى كسى حق ندارد مانع عبادت در مسجدالحرام شود و هر كه مانع شود، مرتكب الحاد و ظلم شده است.
- بِإِلْحٰادٍ بِظُلْمٍ ...
اِلْحٰاد در لغت به معناى انحراف از حدّ اعتدال است؛ يعنى اگر كسانى با توسل به ظلم از حدّ اعتدال خارج شده، در آن سرزمين مقدس ايجاد انحراف كنند و مانع عبادت شوند و چهرۀ دين و ظاهر جامعۀ اسلامى را خراب كنند، عذاب سختى به آنها مىچشانيم.
اين آيه در جهت حفظ چهرۀ اسلامى مكه اين همه تأكيد مىكند.
بنابراين، كسى حق ندارد به اين دليل كه به حجاب صحيح و يا به حفظ ظواهر اسلامى اعتقاد ندارد چهرۀ شهر مذهبى مكه و مدينه را خراب كند.
بنابراين، مسؤولان حج و زيارت ايران، طبق اين آيۀ كريمه، بايد در مورد افرادى كه آگاهى درستى ندارند و يا به هر دليل شؤون اسلامى را رعايت نمىكنند، فكر اساسى كنند و يا در مورد اعزام آنها به اين سفر تجديد نظر نمايند.
روشن است در يك قصبه يا يك شهر كوچك، كه ظاهرى اسلامى دارد، كافى است تنها چند نفر در حفظ شؤون اسلامى لاابالى گرى كنند و يا كسانى با حجاب نامناسب در اين محيطها رفت و آمد نمايند، در اين صورت است كه مردم عوام را نسبت به عقايد دينى سست خواهند كرد.