163هر كدام از سه مقدار را مىتوانى، اختيار كن و آنگاه بعد از چند سال آيۀ آخر نازل شد و از عمل پيامبر صلى الله عليه و آله به آيات نماز شب و تلاوت گزارش داد و معلوم شد كه او هر سه زمان را عمل مىكرده است. همۀ اين سخن در اين مثال نهفته است:
مثال: معلم در كلاس به دانشآموزان مىگويد: هر كدام از شما يك صفحه مشق براى فردا بياوريد. آنگاه اضافه مىكند: اگر كسى دو صفحه بنويسد، او را دوست مىدارم. وآنگاه كه دانشآموزان كلاس را ترك مىكردند، گفت: اگر كسى از شما چهار صفحه مشق بياورد، او از من است.
اكنون پرسش اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله گاهى يك سوم و گاهى نصف و گاهى دو سوم را شب زنده دارى مىكرد. او كه عاشق خدا و بندگى اوست، چرا چهار صفحه مشق نياورد، و حداكثر را انجام نداد؟
در پاسخ آن، احتمالى كه مىدهيم اين است: درست است كه اگر دو سوم را مىآورد، بقيه هم در بطن آن بود ولى او مىبيند صاحب امر سه دستور مستقل صادر كرده و هر سه امر بايد مستقل پاسخ داده شود و اگر تنها دو سوم را عمل مىكرد، طبعاً دو فرمان ديگر كه يك سوم و نصف باشد، بىپاسخ مىماند و اين دور از ادب بود كه حكمى از خدا بىپاسخ رها شود.
از عارفى پرسيدند: چرا روزى يك بار نماز يوميه را تكرار مىكنى؟ گفت: مرا آزار مىدهد كه ابليس چرا فرمان سجده را، كه پروردگارم به او داده بود، عمل نكرد. من آن جاى خالى دادن ابليس دربارۀ حكم پروردگارم را جبران مىكنم.
قابل توجه اينكه خداوند به ابراهيم عليه السلام دستور داد اسماعيل را قربانى